“Parang balewala lang po ang po pagbangga sa amin.”

Ito ang mga salitang binitawan ni Junel Insigne, ang kapitan ng Gem-Ver fishing vessel na lumubog dahil sa pagbangga ng isang barkong Tsino noong ika-9 ng Hunyo, sa isang panayam hinggil sa pagbabalewala ng administrasyong Duterte sa aksidenteng ito.

Isang linggo na ang lumipas nang ipagdiwang ng ating bansang Pilipinas ang kanyang kasarinlan sa mga dayuhang mananakop. Ang taunang pagdiriwang na tumatapat sa ika-12 ng Hunyo ay isang paalala na ang kalayaan ng ating bansa ay hindi madaling nakamtan; bagkus, ito ay pinaghirapan at binuwisan ng buhay ng iilan na naniniwala na tayo ay hindi kailanman dapat magpasailalim sa mga dayuhang mananakop.

Ngunit ang mga pangyayaring naganap kamakailan lamang ay isang palaisipan para sa ating lahat: malaya nga ba tayo? Ang pagpapalubog ng isang bangka lulan ang mga kababayan nating Pilipino sa ating teritoryo ng mga Tsino ay isang sampal sa kalayaan na ating sinisigaw taon-taon. At ang masaklap nito: naganap lahat ng mga pangyayaring ito sa buwan na nakatuon sa pagsariwa ng kalayaan ng ating bansa — hanggang ngayon, maugong ang isyu lalo na’t sinasantabi ng ating gobyerno ito.

Malaya nga ba tayo? Maaaring “oo” ang ating sagot dahil ito ang tinuro sa atin. Hindi naman ito mali, dahil kasaysayan ang nagdikta na noong ika-12 ng Hunyo, 1898, winagayway ang bandila ng ating bansa — pormal ng dineklara ang kasarinlan ng bayang inalipin ng mga dayuhang Espanyol sa loob ng mahigit na 300 na taon. Bagama’t napasailalim muli tayo sa mga dayuhang mananakop pagkatapos nito, nabawi naman natin ang ating kasarinlan kung kaya’t mayroon tayong bansang tinatawag na Pilipinas ngayon.

Ngunit sa isang banda, masasabing hindi pa rin tayo malaya dahil sa pagkakaroon ng mga balakid na pumipigil sa tunay na kasarinlan ng ating bayan. Ang mga balakid na ito ay makikita sa ating bayan at ang mga ito’y nagiging daan upang humina ang pagkilala natin sa kasarinlan ng ating bansa at ang pagpasok ng mga bagong dayuhang mananakop.

Hindi pa rin tayo malaya dahil may mga mayayaman at makapangyarihan na gusto lamang tuparin ang kanilang pansariling interes. Ang pagtaas sa lipunan at mas lalong pagyaman ng kanilang mga sarili ang kanilang pangunahing interes. Sa pagtaas nila sa lipunan at sa kanilang pagyaman, gagawin nila ang lahat upang hindi mabali ang siklo na tumutupad sa kanilang mga pansariling interes. Ang masaklap nito, sila ay yumuyurak sa karapatan at buhay ng ibang tao. Sa ngalan ng “pagtulong”, sila ay humahanap ng pagkakakitaan sa ating bansa at kanyang mga mamamayan.

Hindi na natin kailangang magmuni-muni upang malaman kung sino ang mga mayayaman at makapangyarihan na ito. Nandiyan sila, nakapalibot. Nandiyan ang mga malalaking korporasyon na pilit tinatanggi ang karapatan ng mga manggawa sa pamamagitan ng mga pag-aantala ng mga suweldo at pangigipit sa pamamagitan ng kontraktuwalisasyon. Dumadaing at naninindigan para sa kanilang mga dangal ang mga mangagawang ito — pero pilit silang yinuyurakan ng mga korporasyong ito.

Hindi pa rin tayo tunay na malaya dahil sa pag-iral ng bulok na sistema ng pamamahala. Ang pag-iral ng korupsyon ay isang patunay na hindi isang bansang malaya ang trato ng mga naluklok sa gobyerno sa ating bansa; kundi isang bansa na magpapalakas sa kanilang kapangyarihan at magpapayaman sa kanilang bulsa. Dahil pansariling interes lamang ang habol nila, wala silang pakialam sa tuluyang pagkabulok ng sistema ng pamamahala; bagkus, sila ay mas lalong nagpapabulok sa sistema.

Kitang-kita naman na ang kasalukuyang administrasyon — ang administrasyong Duterte — ay mas lalong nagpapabulok sa sistema ng pamamahala ng ating bansa. Ang patuloy na pagtugis sa “oposisyon” kahit wala namang dapat ikatakot ay senyales ng kawalan ng prayoridad sa mga mamamayang dapat na pinaglilingkuran ng ating gobyerno. Ang malala pa nito ay ang pagpapatupad ng mga opresibong batas na binabandila bilang “reporma” — katulad na lamang nito ang TRAIN Law na mas lalong nagpamahal sa mga araw-araw na bilihin ng mga ating kababayan. At, ang pinakamalala nito ay ang pakikipagkaibigan ng administrasyong ito sa mga mayayaman at makapangyarihan na may pansariling interes. Hindi nakakapagtaka na tunay ngang tinatanggalan ang dangal ng mga Pilipino at ang kanilang panininidigan para sa isang bansang malaya at maunlad.

Huli sa lahat, hindi pa rin tayo tunay na malaya dahil sa pagkalimot sa ating kasaysayan — ang kasaysayan ng bansa na matatagpuan sa naratibo ng pakikibaka ng mga mamamayan para sa kasarinlan. Mahalaga ang pag-alaala sa ating kasaysayan dahil dito nakaugat ang kasarinlan ng ating bansa. Makulay ang ating kasaysayan dahil ito ay kasaysayan ng mga taong nagnais ng kasarinlan ng ating bansa, ng mga pakikibaka para sa kasarinlang ito, at ng mga tagumpay na nakamtan para sa isang bansang malaya. Ngunit, sa kasalukuyang lagay ng ating bansa, marami nasa atin ang nakakalimot ng kasaysayan ng ating bansa — ang pinakasukdulan ng pagkalimot ay makikita sa pagbalik sa kapangyarihan ng mga Marcos na tinakwil ng mga Pilipino dahil sa paglalapastangan nila sa kasarinlan ng bansa. Ang pilit na pagmamanipula sa mamamayang Pilipino ay nagbubunga ng mga mapanganib na naratibo kung saan ang mga lumapastangan sa kasarinlan ng ating bansa ay siya ngayong naipipinta bilang mga “tagapagbigay” ng kasarinlan ng bansang Pilipinas.

Lahat ng tatlong ito ay nagsama-sama upang magbigay daan sa pagpasok ng isang dayuhang mananakop sa ating bansa. Hindi nakakapagtaka na ang patuloy na paglalapastangan sa kasarinlan ng ating bansa ay bunga ng pag-iral ng mga balakid at ang kasawian upang matanggal ang mga balakid na ito. Kumakatok ang Tsina sa pintuan ng ating bansa — ngunit dahil hindi tayo maingat sa ating natamong kasarinlan — malayang papasok ito at hahamunin ang matagal na nakamit ng ating bansa.

Kaya naman, panahon na para manindigan ang lahat para sa dangal ng ating bansa. Ang paglaban para sa kasarinlan ng ating bansa ay laban para sa dangal ng bawat Pilipino. Sa paglaban natin para sa kasarinlan ng ating bansa, nakakamit ng bawat isa ang panininidigan at dangal na binibigay ng isang bansang malaya sa mga mamamayang handang ipagtanggol ito anuman ang mangyari.

Ang hamon ngayon sa ating lahat ay manindigan para sa kasarinlan at dangal ng ating bansang Pilipinas.

Ako si Kenrick Buduan. Isang Pilipino, isang Philosophy graduate. Dito sa Medium makikita ang mga iba’t-ibang sanaysay (at tula) na aking sinulat. Iba-iba ang mga paksa ng mga ito: merong tumatalakay sa politika, sa teknolohiya, sa pilosopiya, at meron ding kung ano lamang ang maisulat.

Puwede mong bisitahin ang aking website, Facebook, at Twitter para sa aking personal na detalye.

A Filipino writer occasionally musing about society, technology, the environment, and philosophy.

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store